Sayt nega tez ishlashi kerak: Google, PageSpeed va mijozlar

Mijoz saytingizni ko‘pincha telefondan, yo‘lda, mobil internet orqali ochadi. Agar sahifa uzoq yuklansa, u kutib o‘tirmaydi: orqaga qaytadi va raqobatchining saytini ochadi. Google ham buni biladi va sahifadan foydalanish qulayligini, jumladan tezlikni hisobga oladi.

Ushbu maqolada sayt tezligi nega muhimligini, Google uni qanday o‘lchashini va nimadan boshlash kerakligini sodda tilda tushuntiramiz.

Tezlik nega muhim

Mijoz uchun. Tez sayt ishonch uyg‘otadi. Sekin sahifa, siljib ketadigan tugmalar va kech chiqadigan matn esa saytni tashlab ketishga sabab bo‘ladi.
Google uchun. Google sahifa tajribasini, jumladan Core Web Vitals ko‘rsatkichlarini o‘z reyting tizimlarida hisobga oladi. Asosiy omil baribir kontentning so‘rovga mosligi, lekin o‘xshash sahifalar orasida qulayrog‘i ustunlikka ega bo‘lishi mumkin.
Reklama uchun. Pullik reklamadan kelgan mijoz sahifa ochilishini kutmay ketib qolsa, reklamaga sarflangan pul behuda ketadi.

Core Web Vitals sodda tilda

Core Web Vitals — Google foydalanuvchi tajribasini baholash uchun tanlagan uchta asosiy ko‘rsatkich.

LCP — asosiy kontent qachon ko‘rinadi

Largest Contentful Paint sahifadagi eng katta element, odatda asosiy rasm yoki sarlavha, qancha vaqtda ko‘rinishini o‘lchaydi. Yaxshi natija — 2,5 soniyagacha.

INP — sayt bosishga qanchalik tez javob beradi

Interaction to Next Paint tugma bosilganda yoki menyu ochilganda sahifa qanchalik tez javob berishini ko‘rsatadi. Yaxshi natija — 200 millisekundgacha. 2024-yil mart oyidan INP avvalgi FID ko‘rsatkichi o‘rnini egalladi.

CLS — sahifa «sakramaydimi»

Cumulative Layout Shift sahifa yuklanayotganda elementlar qanchalik siljishini o‘lchaydi. Matnni o‘qiyotganingizda tepada to‘satdan rasm paydo bo‘lib, hammasi pastga surilib ketsa — bu yomon CLS. Yaxshi natija — 0,1 yoki undan kam.

Google bu ko‘rsatkichlarni haqiqiy foydalanuvchilar ma’lumotlari asosida baholaydi: tashriflarning kamida 75 foizida chegaradan oshmagan sahifa yaxshi hisoblanadi.

PageSpeed Insights nimani ko‘rsatadi

PageSpeed Insights (pagespeed.web.dev) — Google’ning bepul vositasi. U ikki xil ma’lumot beradi:

Haqiqiy foydalanuvchilar ma’lumotlari — Chrome foydalanuvchilaridan yig‘ilgan statistika. Saytga tashrif kam bo‘lsa, bu bo‘lim bo‘sh qolishi mumkin.
Laboratoriya testi (Lighthouse) — sahifa sun’iy sharoitda tekshiriladi va 0 dan 100 gacha ball oladi. 90 va undan yuqori ball yashil rangda ko‘rsatiladi va yaxshi hisoblanadi.

Mobil test ataylab sekinroq tarmoq va o‘rtacha telefon sharoitini taqlid qiladi. Shuning uchun mobil ball odatda kompyuter balidan past chiqadi — e’tiborni aynan mobil natijaga qaratish kerak.

Mobil internet omili

Mobil internet tezligi joyga, vaqtga va operatorga qarab o‘zgaradi. Ofisdagi tez Wi-Fi orqali kompyuterda tekshirilgan sayt telefonda butunlay boshqacha ishlashi mumkin. Har bir ortiqcha megabayt mijoz uchun kutish va trafik sarfi demakdir. Shuning uchun saytni avvalo telefon va oddiy mobil internet uchun loyihalash kerak.

Google ham saytlarni asosan mobil versiyasi bo‘yicha indekslaydi (mobile-first indexing), ya’ni Google uchun saytingizning asosiy versiyasi — mobil versiya.

Rasm optimizatsiyasi

Ko‘p saytlarda sahifa og‘irligining katta qismi rasmlarga to‘g‘ri keladi. Shuning uchun ishni rasmlardan boshlash foydali:

Zamonaviy formatlar. WebP yoki AVIF formatidagi rasm odatda JPEG yoki PNG’dan sezilarli darajada yengil bo‘ladi.
To‘g‘ri o‘lcham. Telefon ekraniga eni 4000 pikselli rasm yuborish shart emas — har bir ekran uchun mos o‘lchamdagi variantni bering (srcset).
Kechiktirib yuklash. Pastdagi rasmlar foydalanuvchi ularga yetib kelganda yuklansin (lazy loading). Lekin birinchi ekrandagi asosiy rasmga buni qo‘llamang — u LCP’ni yomonlashtiradi.
O‘lchamlarni ko‘rsating. Rasmga eni va bo‘yi berilsa, brauzer joyni oldindan ajratadi va sahifa siljimaydi (CLS).
Siqish. Rasm sifatini ko‘z sezmaydigan darajada pasaytirish fayl hajmini sezilarli kamaytiradi.

Boshqa muhim omillar

Ortiqcha JavaScript. Har bir kutubxona, vidjet va animatsiya telefon protsessoriga yuk bo‘ladi. Keraksizlarini olib tashlang.
Shriftlar. Shriftlarni o‘z serveringizdan yuklang, faqat kerakli qalinlik va belgilar to‘plamini qoldiring.
Uchinchi tomon skriptlari. Chat vidjetlari, ko‘plab analitika va reklama kodlari sahifani sezilarli sekinlashtiradi.
Server va kesh. Server tez javob berishi, statik fayllar esa keshlanishi va CDN orqali uzatilishi kerak.

Tezlik va SEO qanday bog‘liq

Tezlik SEO’ning yagona omili emas: foydali kontent, to‘g‘ri sarlavhalar va ishonchli havolalar baribir birinchi o‘rinda turadi. Lekin tezlik qidiruvdagi natijaga bir necha yo‘l bilan ta’sir qiladi:

Core Web Vitals sahifa tajribasi signallari tarkibida hisobga olinadi;
tez sahifa foydalanuvchini saytda ushlab qoladi, unga qidiruvga qaytishga to‘g‘ri kelmaydi;
server tez javob bersa, Google saytdagi ko‘proq sahifani skanerlay oladi va yangi sahifalarni tezroq ko‘radi.

Saytingizni qanday tekshirish mumkin

pagespeed.web.dev’da saytingizni tekshiring va mobil natijaga qarang.
Google Search Console’dagi Core Web Vitals hisobotini ko‘ring — u qaysi sahifalar muammoli ekanini ko‘rsatadi.
Eng og‘ir rasmlardan boshlang: format, o‘lcham, siqish.
Keraksiz plaginlar, vidjetlar va skriptlarni olib tashlang.
Saytni haqiqiy telefonda, mobil internet orqali sinab ko‘ring.

Ushbu sayt haqida

uflex.uz saytining o‘zi ham shu tamoyillar asosida, PageSpeed’da 100 ballni maqsad qilib qurilgan: ommaviy sahifalarda og‘ir JavaScript freymvorki yo‘q, shriftlar o‘z serverimizdan yuklanadi, rasmlar esa optimallashtirilgan.

Saytingiz tezligini tekshirtirish yoki yangi tez sayt buyurtma qilish uchun UFLEX saytida ariza qoldiring.